1980’lerin sonunda Friedmanlar, saygı gören bir bilgisayar ve müzik öğretmeni olan baba Arnold Friedman, anne ve ev hanımı olan Elaine Friedman ve üç yetişkin oğulları David , Seth ve Jesse Friedman, tipik bir orta sınıf Amerikan ailesidir. Her ne kadar mutlu bir tabloya sahip olsalar da bir gün Arnold’un çocuk pornosu işinin içinde olduğunun açığa çıkması ve bu konuda suçlanması ile umulmadık ve keskin bir dönüşüm başlar. Film bir belgesel niteliğinde izleyicisi ile buluşuyor.Capturing the Friedmans - Canım Babacığım, toplam 25 ödül kazanmış bir yapım.

Paris is Burning, 1980li yılların sonlarına doğru, New York’ta yaşayan eşcinsel, transseksüel, Afroamerikan ve Latin kökenlilerin düzenledikleri balolara dair bol ödüllü bir belgesel. O yıllarda özellikle “drag queen”lerin, “crossdresser”ların rağbet ettiği bir etkinlik olan balolarda, herkes kategorilere uygun olarak giyinip podyumda yürüyerek hem kendilerini istedikleri gibi ifade ediyor hem de birinci olmak için yarışıyorlardı. Balolar o dönemde New York’taki altkültürel gruplarda oldukça popülerdi. Öyle ki ünlü bir moda dergisi olan Vogue’un kapak fotoğraflarındaki duruşları örnek alarak, daha sonra Madonna’nın da kullanacağı “voguing” isimli bir dans türü bile üretilmişti.Belgesel temelde bu balo kültürüne odaklanırken, bir yandan da New York’ta özellikle transseksüellerin yaşadığı ve aynı soy ismini kullanan LGBT’lerin yaşadığı evler, AIDS, seks işçiliği gibi konuları da tüm gerçekliğiyle yansıtıyor. Film, toplam 16 ödüle sahip.

Belgesel niteliğindeki film, ABD’de siyahi vatandaşların kanun önündeki pozisyonlarına ve hapishane koşullarına dikkat çekiyor. Son zamanlarda medyaya da sıkça yansıyan, Amerika’daki polislerin siyahilere karşı olan orantısız şiddet olayları tüm ülkede ve dünya çapında büyük tepki görmüştü. Hüküm giymiş mahkumların güçlü bir oranının siyahilerden oluştuğunu da belirten yönetmen bunun yalnızca suçla değil aynı zamanda Amerika’nın yargı sistemiyle de ilgisine dikkat çekiyor.

Bu film, bir yıl boyunca, kızları Parlayan Yıldız Günü (Kim Jong-ils doğum günü) kutlamalarına katılmak üzere seçilen sıradan bir Pyongyang ailesinin hayatını takip ediyor. Kuzey Kore hükümeti bir propaganda filmi isterken, yönetmen senaryo sahneleri arasında çekim yapmaya devam etti. Ritüelleştirilmiş renk ve neşe patlamaları, özellikle korkunç olmayan, ancak oldukça gerçeküstü olan soluk günlük gerçeklikle keskin bir tezat oluşturuyor.

Microsoft dünyanın en büyük yazılım şirketi olsa da, her bilgisayar kullanıcısı ürünlerinin ya da iş yapma biçimlerinin hayranı değildir. Microsoft'un Windows'u dünyada kişisel bilgisayarlar için en yaygın kullanılan işletim sistemi haline gelirken, birçok uzman Microsoft'un lisanslama, sahiplik, dağıtım ve yazılımlarının değiştirilmesine ilişkin katı politikalarına itiraz etti. Başta Richard Stallman olmak üzere birçok yüksek profilli teknoloji uzmanının itirazları, bilgisayar yazılımının hem ekonomik hem de entelektüel anlamda özgür olması gerektiği inancına dayanan ve "Açık Kaynak Hareketi" olarak bilinen hareketin ortaya çıkmasına neden oldu. Sonunda, Stallman'ın hayranlarından biri olan Linus Torvalds, birçok programcının Windows'tan belirgin bir şekilde üstün olduğunu düşündüğü, serbestçe dağıtılan bir yazılım olan Linux adlı yeni bir işletim sistemi yarattı. Revolution OS, Açık Kaynak Hareketi'nin doğuşunu inceleyen ve ilgili teknik ve entelektüel konuları hem bilgisayar meraklılarının hem de teknoloji meraklısı olmayanların anlayabileceği bir şekilde araştıran ve açıklayan bir belgeseldir.

Sekreter Jane Goodall'ın hayatının dönüm noktası, ünlü antropolog Louis Leakey'in asistanı olarak, 1960'ta Tanzanya'da şempanzeler üzerinde çalışmaya gitmesi oldu. Bilim çevreleri, kolej eğitimi almamış genç bir kadının önemli bir saha araştırmasında yer almasından çok rahatsız olmuştu. Fakat Goodall, kendini akademik olarak geliştirmeyi ve Cambridge Üniversitesi'nden doktorasını almayı başardı. Şempanzelere numara yerine isim veren Goodall, bu canlılarla sandığımızdan daha çok ortak yönümüz olduğunu ortaya çıkardı. Onların da zekaları, duyguları, karakterleri ve sosyal ilişkileri vardı.Çalışmalarından ötürü dünya çapında ödüllere layık görülen Goodall'ın yaşamı ve çalışmaları birçok kitaba ve filme konu oldu. 2017 yapımı Jane filminde onun görkemli hayatına tanıklık edeceğiz.

Antropolog Jean Rouch ve sosyolog Edgar Morln’ln birlikte çektiği Chronique d’un Été - Chronicle of a Summer, bütün belgesellerin en önemlisi ve en çok anılanıdır. Türün bazı öncülerinin (Dziga Vertov ve Robert Flaherty) yarattığı gelenekleri ve teknikleri kullanan Rouch ve Morin, 1960’ların başlarında Paris’te, günlük yaşamın kalıplarını ve işleyişlerini belgeler. O dönemde 16 mm. film ekipmanı ve tekniklerinde meydana gelen bazı temel değişikliklerden yararlanan film, gitgide daha hareketli hale gelen ve "nesnel" bir aracın sağladığı, ortaya yeni yeni çıkmaya başlayan olanakları sergiler.Bazı açılardan Chronique d’un Eté’nin gözlemci bir üslubu olduğu söylenebilirse de film kendi yöntemsel ve ahlaki yaklaşımını durmadan sorgular. Bu açıdan, filmin "son halinin" gösterilmesini ve eleştirel biçimde tartışılmasını filme dahil ederek, Flaherty’nin yaklaşımını geliştirir (o da çekimlerini Nanook of the North-Kuzeyli Nanook’a, (1922), konu olan Inuit’lere göstermekte ısrarcıydı). Ayrıca Chronique d’un Été bize bazen Morin’le konuşan, diğer zamanlarda kamera önünde "var olmayı sürdüren" karakterlerinin yaşantısından anlar sunsa da aynı zamanda kendisini bilinçli bir biçimde, konu edindiği öznelerin etkileşimli karşılıklarını içine alan etnografik ya da antropolojik bir deney olarak damgalar.Belki de Chronique d’un Eté’nin en çarpıcı yanı aracısız aktarılan gerçeklik anlarını yakalama başarısından daha çok, gerçeklikle, kameranın varlığıyla dayattığı gösterinin (ya da bir gerçeklik olarak gösterinin) karışımını, eleştirel biçimde inceleyebilme kapasitesidir. Frederick Wiseman’in kamerayı ve yönetmeni silmek için büyük gayret harcayan belgesellerinin aksine, Rouch’un ve Morin’in filminde her ikisinin de varlığına ısrarla vurgu yapılır. Böylelikle kamera ve yönetmen, günlük yaşamın gözlemcilerinden ziyade, bu yaşamın inşasında ve gözler önüne serilmesinde etkin olarak gösterilir. Bununla birlikte toplama kampından sağ kurtulan Marcelline’in, son derece açık biçimde "kişisel" yorumları eşliğinde Paris sokaklarında yürümesinde, cinéma vérité türünün yaklaşmakta olan "özgürlüğü"nün izleri sezilebilir. Bu film, "dolaysız" sinemanın gücünü ve tekniklerini bir yandan biçimlendiren bir yandan da eleştirel açıdan sorgulayan, ileri görüşlü bir çalışmadır.

Rodney King davasında verilen kararın Los Angeles'ta günlerce süren protestolara, şiddete ve yağmaya yol açmasından yirmi beş yıl sonra, film yapımcıları o çalkantılı dönemi nadiren görülen arşiv görüntüleriyle inceliyor.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ilk kez çalıştırılmak üzereyken, fizikçiler tüm zamanların en büyük bilimsel keşfinin ya da belki de en büyük başarısızlıklarının eşiğindeler.

Reis ve Cordeiro'nun tartışmasız başyapıtı, Portekiz'in uzak Trás-os-Montes bölgesinin insanlarında ve manzaralarında hala yankılanan mitleri ve efsaneleri lirik bir şekilde keşfederek etnografik sinemanın anlamını ve olanaklarını ortaya koyan bir sinema klasiği.

Botswanas Okavango Deltası'nda, dışlanmış bir dişi aslan ve iki yavrusu hayatta kalmak için her türlü tehlikenin üstesinden gelerek tek başlarına savaşmak zorundadır. Tek savunmaları Duba Adası'na kaçmaktır - ve bununla birlikte bilinmeyen bir geleceğe. Bu destansı hikâyenin geçtiği yer, aslanların vahşi doğada yaşayabildiği son bölgelerden biridir. Azalan topraklar ve artan av baskısıyla karşı karşıya kalan aslanlar - bizim yalnız dişi aslanımız ve yavruları gibi - yok olmanın eşiğine yaklaşıyor.

Ekolojik eşikler aşılmış, ekonomik eşikler aşılmış, nüfus eşikleri aşılmış, sosyal uyum bozulmuş. İşte neoliberal kentleşmenin fotoğrafı: “Ekümenopolis”. Bu ilk uzun metrajlı belgeseliyle İstanbul’a bütüncül bir yaklaşımla bakmayı amaçlayan ve değişim kadar onun dinamiklerini de sorgulayan İmre Azem, bizi yıkılmış gecekondu mahallelerinden gökdelenlerin tepelerine, Marmaray’ın derinliklerinden üçüncü köprünün güzergâhına, gayrimenkul yatırımcılarından kentsel muhalefete, bu uçsuz bucaksız kentte bu sayede belki de yaşadığınız İstanbul’u yeniden keşfedeceğinizuzun bir yolculuğa çıkartıyor.

Lars von Trier, akıl hocası film yapımcısı Jørgen Leth'e, Leth'in 1967 yapımı kısa filmi Kusursuz İnsan'ı her biri farklı bir dizi tuhaf ve zorlu kuralla beş kez yeniden çekmesi için meydan okuyor.

Sara, keçi yetiştiricisi bir ailede büyüyen genç bir kızdır. Ebeveynleri, İncil'in emirlerini titizlikle takip ederek on iki çocuğuna evde eğitim veriyor. Kız kardeşleri gibi Sara'ya da dindar bir kadın olması, erkeklere itaat etmesi ve evlenene kadar duygusal ve fiziksel saflığını koruması öğretiliyor. Sara, genç amatör boğa binicisi Colby ile tanıştığında krize girer ve şimdiye kadar bildiği tek yaşam biçimini sorgular.

Kalküta'nın kırmızı ışık bölgesi Songachi'deki çocuk fahişelerin hayatlarını anlatan bir belgesel. Yönetmen Zana Briski, fahişeleri fotoğraflamaya gittiğinde onların çocuklarıyla tanıştı ve arkadaş oldu. Çocuklara fotoğrafçılık dersleri vermeye başlayan Briski, fotoğrafçılığın daha iyi bir hayat sürmeleri için bir yol olabileceğinin farkına vardı.

2009 yılında Alex Gibney, Lance Armstrong'un bisiklet sporuna geri dönüşünü konu alan bir film yapmak üzere işe alındı. Doping skandalı patlak verdiğinde proje rafa kaldırıldı ve Armstrong'un itirafından sonra yeniden açıldı. Armstrong Yalanı 2013 yılında başlıyor ve spor tarihinin en sıra dışı öykülerinden birinin çözülüşüne içeriden, sürükleyici bir bakış sunuyor. Lance Armstrong'un da dediği gibi, "Çok fazla yalan yaşamadım ama büyük bir yalan yaşadım."

90 yıllık yaşamında on hayata yetecek denli olaya tanık olan yönetmen Joris Ivens, kendisi için kavraması belki en güç olan konuya, kendisine çevirmişti kamerasını. Hayatı boyunca astımdan mustarip olan yönetmen, kendi yaşamını ve bütün yaşamları besleyen ve dünyada kendini rüzgar olarak gösteren nefes üstüne bazı düşüncelerle başlar. Tıpkı Ivens gibi rüzgar da sınır tanımaz, doğası gereği halkları, kültürleri ve kıtaları birleştirir. Ivens'in araştırması, sonunda onu en önemli filmlerinden birkaçını çektiği Çin'e geri götürür. Burada, sırrını öğrenebilmek için, rüzgarın mitolojik temsilcisi olan Ejderha'yı aramaya başlar. Yolda karşısına engeller çıkar; bazı Parti yetkilileri çekim yapmasını engellemek için, son derece kibar bir biçimde ellerinden geleni yaparlar ve doğanın da bazen yönetmenin projesi için işbirliği yapmaya ikna edilmesi gerekir. Qin Hanedanı'nın muhteşem toprak savaşçılarını filme alamayan Ivens ve Loridan, kendi savaşçılarını yaratır; hatta onlarla Busby Berkeley'i (1930'ların unutulmaz müzikallerinin yönetmeni) andıran bir oyun bile sahneler. Loridan ve Ivens, belgesel, kurmaca, mitoloji, felsefe ve muziplik arasında gidip gelerek, bu son eserleriyle günümüze dek çekilmiş en muhteşem "serbest" filmlerden birini yaratırlar. Bu film, sinemanın gerçek yaratıcılarından birine adanmaya layıktır gerçekten.Joris Ivens'in filmografisine bakınca, bunca filmin tek bir sinemacının işi olduğuna inanmak güçtür. Bu sanatçı, ilk Avrupa avangard sinema akımının faal üyelerinden biriydi; ilk beş yıllık Sovyet Kalkınma Planı'nı (Konsomol), İspanyol İç Savaşını (The Spanish Earth-İspanya Toprağı) ve Amerikan "New Deal" (Yeni Görüş) programını (Power and Land-Güç ve Ülke) filme aldı; ve özünde sömürgecilik karşıtı olan ilk filmi çekti (Indonesia Calling-Endonezya'nın Çağrısı). Böylesi bir hayat kendi çelişkilerini de barındırıyordu; çok az sanatçı hem Uluslararası Lenin Ödülü hem de Fransız Legion d'Honneur nişanıyla ödüllendirildiğini iddia edebilir. Bu yüzden, sinemada birlikte çalıştığı karısı Marceline Loridan'la ortaklaşa çektiği son fimi Une histoire de vent'in, sinema tarihinin en zarif ve akıldan çıkmaz kişisel değerlendirmelerinden biri olması, duruma mükemmelen uygundur.

Rithy Panh, 1975-1979 yılları arasında Kamboçya'da Kızıl Kmerler tarafından gerçekleştirilen vahşeti kil figürler, arşiv görüntüleri ve kendi anlatımıyla yeniden canlandırıyor. Film En İyi Belgesel dalında Oscar'a aday olmuştu.

Imagine: John Lennon, John Lennon'ın hayal dünyasına az da olsa adım atabilmemizi sağlayan başrolünde de kendisini izlediğimiz bir belgesel. Her anı şarkılarla dolu olmasıyla da ilgi çekiyor. Aile hayatını yakından izleyebileceğiniz gibi arkadaşlarının, dostlarının ve hatta oğlunun kendisi hakkında ne düşündüğünü de öğreniyoruz.

Oscar’da kesinlikle gönlümüzün pır pır atacağı bölüm olan En İyi Belgesel adaylıklarında adeta ışıldıyor bu film. Siz de izleyince göreceksiniz, belgesel sinemanın sınırlarını aşıp unutulmayacak bir düş âlemine sürükleyen bu enfes film, 2014’ün en çok konuşulacak ve ödüller toplayacak belgesellerinden biri olacak. Cutie and the Boxer bokstan resme giden yolda bir sonbahar hikâyesi… Aynı zamanda görüntü yönetmeni de olan yönetmen Heinzerling bu belgeselde 80’lik iki ihtiyar sanatçının aşklarının 40. yılını renk cümbüşüyle kutsuyor...

Destn (Tom Sullivan) şöhretin eşiğinde bir rock grubunun lideridir. Şimdiye kadar müzik kariyerlerini kokain kaçakçılığı ile sürdürüyorlardı. Müzisyenler ve onların menajeri Raf (Jack Palance) organize suç ile ilişkilerini kesmek, uyuşturucuyu geride bırakıp sadece müziğe konsantre olmayı isterler. Ancak mafya için son bir iş yapmaya zorlanırlar.

Belgesel, Antarktika'daki McMurdo İstasyonu'nda yaşayan ve çalışan insanların dünyasına odaklanır. Herzog, geleneksel bir doğa belgeseli değil, "felsefi bir bilimkurgu denemesi" olarak tanımladığı bu filmde, dünyanın en izole, en uç ve en vahşi kıtasına gitmiş sıradışı insanların portrelerini çizer.Olağanüstü İnsanlar: McMurdo'daki çalışanlar (fizikçiler, biyologlar, teknisyenler, şoförler, aşçılar) sıradan insanlar değildir. Herzog onların geçmişlerini, felsefelerini, takıntılarını ve neden dünyanın sonuna geldiklerini keşfeder. Aralarında eski bir bankacı, bir dilbilimci ve hatta bir platonist vardır.Doğaüstü Manzaralar: Film, buzulların altındaki volkanik mağaralardan, devasa buz sahanlıklarına, derin okyanusun tuhaf canlılarına kadar Antarktika'nın nefes kesici ve ürkütücü güzelliklerini sunar. Su altı çekimleri (Henry Kaiser'in müziği eşliğinde) adeta bir uzay yolculuğu gibidir.Herzog'un Bakış Açısı: Herzog, insanlığın maceraperest ruhunu, medeniyetten kaçışını ve doğanın muazzam gücü karşısındaki küçüklüğünü sorgular. Antarktika'yı sadece bir penguen cenneti olarak değil, "insan uygarlığının son çıkış noktası" ve bir tür "ahiret" olarak resmeder. Karakteristik melankolik, şiirsel ve bazen komik anlatımıyla izleyiciyi derin düşüncelere sürükler.Unutulmaz Sahneler: Bir penguenin topluluktan ayrılıp, içgüdüsel olarak kesin ölüme doğru yürümesi, Herzog'un bu davranışı "delilik" olarak yorumlaması; bilim insanlarının deneysel bir cankurtaran botunu dondurucu suda test etmesi; buzdağından gelen "uzaylı" seslerini dinleyen araştırmacılar.

Amerikalı yazar J. D. Salinger'ın (1919-2010) kendini dayattığı bir inzivanın neredeyse geçilmez duvarının ardında geçirdiği yaşamının özel dünyası üzerine derinlemesine bir araştırma: İkinci Dünya Savaşı sırasındaki travmatik deneyimlerinin yaşamını ve eserlerini nasıl etkilediği, çok genç kadınlarla olan ilişkileri, takıntılı yazma yöntemleri ve birçok edebi sırrı.

Temel olarak 2010 yılında İran’ın uranyum santrifüjlerine etki ettiği keşfedilen kötü amaçlı yazılım Stuxnet’in perde arkasını anlatan bir Amerikan belgesel filmidir. Belgeselin en çarpıcı özelliği ise bizlerin sadece sanal dünyayı hedefleyen kötü yazılımlar olarak gördüğümüz virüslerin aslında fiziksel dünyada da ne kadar etkili olabileceğini ve bu durumdan kimin sorumlu olacağı sorununu gözler önüne sermesidir. Belgeseli izlerken gelecekte de uluslararası boyuttaki olası bir siber savaşın ne denli sonuçlar doğurabileceği akıllara gelmektedir.

Ödüllü televizyon belgesel yapımcısı Janus Metz’in ilk uzun metrajlı projesi olan Armadillo Danimarka’nın Afganistan’daki varlığını sorguluyor. Afganistan’ın Helmand eyaletinde hali hazırda görev yapan Armadillo bölüğüne giren yapımcı ve ekibi, savaşı bütün çıplaklığı ile eleştirirken, siyasi amaçlarla savaş alanındaki gerçek arasında sıkışan Danimarkalı askerlerin hayatlarını bütün detayı ile ele alıyor.