Cobra Gypsies Documentary, Kuzey Hindistan'ın Rajasthan kırsalında yaşayan göçebe Kalbeliya kabilelerinin muhteşem antik kültürüne çağdaş ve renkli bir pencere sunuyor. Belgesel, günümüz Avrupa'sında yaşayan modern Roman Çingenelerin ataları olan bu egzotik görünümlü insanların sonsuz dans kültürlerini, senkoplu müziklerini, yılan çekiciliğini, renkli modalarını ve göçebe yaşam tarzlarını araştırıyor.

Ödüllü televizyon belgesel yapımcısı Janus Metz’in ilk uzun metrajlı projesi olan Armadillo Danimarka’nın Afganistan’daki varlığını sorguluyor. Afganistan’ın Helmand eyaletinde hali hazırda görev yapan Armadillo bölüğüne giren yapımcı ve ekibi, savaşı bütün çıplaklığı ile eleştirirken, siyasi amaçlarla savaş alanındaki gerçek arasında sıkışan Danimarkalı askerlerin hayatlarını bütün detayı ile ele alıyor.

1968 Amerika yapımı, Oscar adaylığı bulunan bir belgesel olan film, Vietnam Savaşı'nın başlangıç ve patlama dönemlerini ele alıyor. Siyah beyaz formatında çekilen ve savaşın köklerine inen film, yapımının gerçekleşmesinin ardından izleyicilerin bir kısmının büyük tepkisiyle karşılaşmıştır. Gazeteci, siyasetçi ve ordu mensupları gibi farklı tanıklarla savaş üzerine yapılan ropörtajların ve arşiv görüntülerinin yer aldığı filmin yönetmenliğini Emile de Antonio üstleniyor.

1971 yılında bir grup arkadaş nükleer test bölgesine yelken açar ve protestoları dünyanın hayal gücünü ele geçirir. Daha önce hiç görülmemiş arşivlerden yararlanarak onların olağanüstü dünyasına hayat veren Dünyayı Nasıl Değiştiririz, Greenpeace'i kuran ve modern yeşil hareketi tanımlayan öncülerin hikâyesi.

Martin Scorsese, İngiliz sinemasının en büyük yönetmenlerinden vizyoner yazar-yönetmenler Michael Powell ve Emeric Pressburger'in kalıcı mirasını kutluyor. Kliplerden ve nadir arşiv görüntülerinden oluşan bir hazine ile Scorsese, ikilinin cesur dehasını ve sinema tarihi üzerindeki muazzam etkisini araştırıyor.

Çılgın zekanın ve gösterişli samimiyetin incelenmesi. Diğer adıyla Cassius Clay, boksun en cesur, açık sözlü ve karizmatik isimlerinden biri olan Muhammed Ali'nin inanılmaz hayatına ve başarılarına büyüleyici bir bakış sunuyor. 1942'de Cassius Clay'de doğan Ali, kısa sürede ünlü bir atlet, düşüncelerini açıkça ifade eden bir yazar ve ilgi çekici bir siyasetçi haline geldi; Önder. Cesur, hırslı ve tamamen korkusuz olan Ali, bir gurur simgesi, bir umut efsanesi ve 20. yüzyılın en sıra dışı kültürel ikonlarından biri haline geldi.

Belgesel niteliğindeki film, ABD’de siyahi vatandaşların kanun önündeki pozisyonlarına ve hapishane koşullarına dikkat çekiyor. Son zamanlarda medyaya da sıkça yansıyan, Amerika’daki polislerin siyahilere karşı olan orantısız şiddet olayları tüm ülkede ve dünya çapında büyük tepki görmüştü. Hüküm giymiş mahkumların güçlü bir oranının siyahilerden oluştuğunu da belirten yönetmen bunun yalnızca suçla değil aynı zamanda Amerika’nın yargı sistemiyle de ilgisine dikkat çekiyor.

70'li yılların başlarında farkında olmadan bir müzik efsanesine dönüşen Detroitli bir yerel müzisyenin hikayesini ele alan belgesel, Sixto Rodriguezin efsaneleşme ve ortadan kaybolma sürecini işliyor. Rodriguez, kısa süreli amatör kariyeri boyunca iki adet satmayan albüm kaydeder ve ilk albümün ardından Güney Afrikada bir efsaneye dönüşür. İlk albümün ardından bir araya gelen iki Güney Afrikalı hayranı, bu kıtada neredeyse John Lennon'a dönüşen bu müzisyenin peşine düşerler. İşin ilginç yanı ise Rodriguezin bu şöhretten haberi olmamasıdır * Malik Bendjelloul'un yönetmenliğini yaptığı ve Akademi Ödüllerinde En İyi Belgesel Oscarını kazanan film, iki hayranın yolculuğunu ve Rodriguez ailesine ulaşmasını konu alıyor.

Lars von Trier, akıl hocası film yapımcısı Jørgen Leth'e, Leth'in 1967 yapımı kısa filmi Kusursuz İnsan'ı her biri farklı bir dizi tuhaf ve zorlu kuralla beş kez yeniden çekmesi için meydan okuyor.

Kutsal Günah, modern Katolik Kilisesinin tarihinde en bilinen tacizcisi Peder Oliver OGrady'nin hikayesini anlatıyor. Herhangi bir suçluluk ya da utanma hissetmeden OGrady, otoritesi ve cazibesini kullanarak düzinelerce inançlı Katolik aileyi yirmi yıldan fazla bir süre aldatmayı başardı. Kurbanları arasında dokuz aylık bebeklerden orta yaşlı kadınlar ve gençlere kadar herkes var.

Microsoft dünyanın en büyük yazılım şirketi olsa da, her bilgisayar kullanıcısı ürünlerinin ya da iş yapma biçimlerinin hayranı değildir. Microsoft'un Windows'u dünyada kişisel bilgisayarlar için en yaygın kullanılan işletim sistemi haline gelirken, birçok uzman Microsoft'un lisanslama, sahiplik, dağıtım ve yazılımlarının değiştirilmesine ilişkin katı politikalarına itiraz etti. Başta Richard Stallman olmak üzere birçok yüksek profilli teknoloji uzmanının itirazları, bilgisayar yazılımının hem ekonomik hem de entelektüel anlamda özgür olması gerektiği inancına dayanan ve "Açık Kaynak Hareketi" olarak bilinen hareketin ortaya çıkmasına neden oldu. Sonunda, Stallman'ın hayranlarından biri olan Linus Torvalds, birçok programcının Windows'tan belirgin bir şekilde üstün olduğunu düşündüğü, serbestçe dağıtılan bir yazılım olan Linux adlı yeni bir işletim sistemi yarattı. Revolution OS, Açık Kaynak Hareketi'nin doğuşunu inceleyen ve ilgili teknik ve entelektüel konuları hem bilgisayar meraklılarının hem de teknoloji meraklısı olmayanların anlayabileceği bir şekilde araştıran ve açıklayan bir belgeseldir.

Botswanas Okavango Deltası'nda, dışlanmış bir dişi aslan ve iki yavrusu hayatta kalmak için her türlü tehlikenin üstesinden gelerek tek başlarına savaşmak zorundadır. Tek savunmaları Duba Adası'na kaçmaktır - ve bununla birlikte bilinmeyen bir geleceğe. Bu destansı hikâyenin geçtiği yer, aslanların vahşi doğada yaşayabildiği son bölgelerden biridir. Azalan topraklar ve artan av baskısıyla karşı karşıya kalan aslanlar - bizim yalnız dişi aslanımız ve yavruları gibi - yok olmanın eşiğine yaklaşıyor.

Rodney King davasında verilen kararın Los Angeles'ta günlerce süren protestolara, şiddete ve yağmaya yol açmasından yirmi beş yıl sonra, film yapımcıları o çalkantılı dönemi nadiren görülen arşiv görüntüleriyle inceliyor.

Antropolog Jean Rouch ve sosyolog Edgar Morln’ln birlikte çektiği Chronique d’un Été - Chronicle of a Summer, bütün belgesellerin en önemlisi ve en çok anılanıdır. Türün bazı öncülerinin (Dziga Vertov ve Robert Flaherty) yarattığı gelenekleri ve teknikleri kullanan Rouch ve Morin, 1960’ların başlarında Paris’te, günlük yaşamın kalıplarını ve işleyişlerini belgeler. O dönemde 16 mm. film ekipmanı ve tekniklerinde meydana gelen bazı temel değişikliklerden yararlanan film, gitgide daha hareketli hale gelen ve "nesnel" bir aracın sağladığı, ortaya yeni yeni çıkmaya başlayan olanakları sergiler.Bazı açılardan Chronique d’un Eté’nin gözlemci bir üslubu olduğu söylenebilirse de film kendi yöntemsel ve ahlaki yaklaşımını durmadan sorgular. Bu açıdan, filmin "son halinin" gösterilmesini ve eleştirel biçimde tartışılmasını filme dahil ederek, Flaherty’nin yaklaşımını geliştirir (o da çekimlerini Nanook of the North-Kuzeyli Nanook’a, (1922), konu olan Inuit’lere göstermekte ısrarcıydı). Ayrıca Chronique d’un Été bize bazen Morin’le konuşan, diğer zamanlarda kamera önünde "var olmayı sürdüren" karakterlerinin yaşantısından anlar sunsa da aynı zamanda kendisini bilinçli bir biçimde, konu edindiği öznelerin etkileşimli karşılıklarını içine alan etnografik ya da antropolojik bir deney olarak damgalar.Belki de Chronique d’un Eté’nin en çarpıcı yanı aracısız aktarılan gerçeklik anlarını yakalama başarısından daha çok, gerçeklikle, kameranın varlığıyla dayattığı gösterinin (ya da bir gerçeklik olarak gösterinin) karışımını, eleştirel biçimde inceleyebilme kapasitesidir. Frederick Wiseman’in kamerayı ve yönetmeni silmek için büyük gayret harcayan belgesellerinin aksine, Rouch’un ve Morin’in filminde her ikisinin de varlığına ısrarla vurgu yapılır. Böylelikle kamera ve yönetmen, günlük yaşamın gözlemcilerinden ziyade, bu yaşamın inşasında ve gözler önüne serilmesinde etkin olarak gösterilir. Bununla birlikte toplama kampından sağ kurtulan Marcelline’in, son derece açık biçimde "kişisel" yorumları eşliğinde Paris sokaklarında yürümesinde, cinéma vérité türünün yaklaşmakta olan "özgürlüğü"nün izleri sezilebilir. Bu film, "dolaysız" sinemanın gücünü ve tekniklerini bir yandan biçimlendiren bir yandan da eleştirel açıdan sorgulayan, ileri görüşlü bir çalışmadır.

2009 yılında Alex Gibney, Lance Armstrong'un bisiklet sporuna geri dönüşünü konu alan bir film yapmak üzere işe alındı. Doping skandalı patlak verdiğinde proje rafa kaldırıldı ve Armstrong'un itirafından sonra yeniden açıldı. Armstrong Yalanı 2013 yılında başlıyor ve spor tarihinin en sıra dışı öykülerinden birinin çözülüşüne içeriden, sürükleyici bir bakış sunuyor. Lance Armstrong'un da dediği gibi, "Çok fazla yalan yaşamadım ama büyük bir yalan yaşadım."

Reis ve Cordeiro'nun tartışmasız başyapıtı, Portekiz'in uzak Trás-os-Montes bölgesinin insanlarında ve manzaralarında hala yankılanan mitleri ve efsaneleri lirik bir şekilde keşfederek etnografik sinemanın anlamını ve olanaklarını ortaya koyan bir sinema klasiği.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı ilk kez çalıştırılmak üzereyken, fizikçiler tüm zamanların en büyük bilimsel keşfinin ya da belki de en büyük başarısızlıklarının eşiğindeler.

90 yıllık yaşamında on hayata yetecek denli olaya tanık olan yönetmen Joris Ivens, kendisi için kavraması belki en güç olan konuya, kendisine çevirmişti kamerasını. Hayatı boyunca astımdan mustarip olan yönetmen, kendi yaşamını ve bütün yaşamları besleyen ve dünyada kendini rüzgar olarak gösteren nefes üstüne bazı düşüncelerle başlar. Tıpkı Ivens gibi rüzgar da sınır tanımaz, doğası gereği halkları, kültürleri ve kıtaları birleştirir. Ivens'in araştırması, sonunda onu en önemli filmlerinden birkaçını çektiği Çin'e geri götürür. Burada, sırrını öğrenebilmek için, rüzgarın mitolojik temsilcisi olan Ejderha'yı aramaya başlar. Yolda karşısına engeller çıkar; bazı Parti yetkilileri çekim yapmasını engellemek için, son derece kibar bir biçimde ellerinden geleni yaparlar ve doğanın da bazen yönetmenin projesi için işbirliği yapmaya ikna edilmesi gerekir. Qin Hanedanı'nın muhteşem toprak savaşçılarını filme alamayan Ivens ve Loridan, kendi savaşçılarını yaratır; hatta onlarla Busby Berkeley'i (1930'ların unutulmaz müzikallerinin yönetmeni) andıran bir oyun bile sahneler. Loridan ve Ivens, belgesel, kurmaca, mitoloji, felsefe ve muziplik arasında gidip gelerek, bu son eserleriyle günümüze dek çekilmiş en muhteşem "serbest" filmlerden birini yaratırlar. Bu film, sinemanın gerçek yaratıcılarından birine adanmaya layıktır gerçekten.Joris Ivens'in filmografisine bakınca, bunca filmin tek bir sinemacının işi olduğuna inanmak güçtür. Bu sanatçı, ilk Avrupa avangard sinema akımının faal üyelerinden biriydi; ilk beş yıllık Sovyet Kalkınma Planı'nı (Konsomol), İspanyol İç Savaşını (The Spanish Earth-İspanya Toprağı) ve Amerikan "New Deal" (Yeni Görüş) programını (Power and Land-Güç ve Ülke) filme aldı; ve özünde sömürgecilik karşıtı olan ilk filmi çekti (Indonesia Calling-Endonezya'nın Çağrısı). Böylesi bir hayat kendi çelişkilerini de barındırıyordu; çok az sanatçı hem Uluslararası Lenin Ödülü hem de Fransız Legion d'Honneur nişanıyla ödüllendirildiğini iddia edebilir. Bu yüzden, sinemada birlikte çalıştığı karısı Marceline Loridan'la ortaklaşa çektiği son fimi Une histoire de vent'in, sinema tarihinin en zarif ve akıldan çıkmaz kişisel değerlendirmelerinden biri olması, duruma mükemmelen uygundur.

Temel olarak 2010 yılında İran’ın uranyum santrifüjlerine etki ettiği keşfedilen kötü amaçlı yazılım Stuxnet’in perde arkasını anlatan bir Amerikan belgesel filmidir. Belgeselin en çarpıcı özelliği ise bizlerin sadece sanal dünyayı hedefleyen kötü yazılımlar olarak gördüğümüz virüslerin aslında fiziksel dünyada da ne kadar etkili olabileceğini ve bu durumdan kimin sorumlu olacağı sorununu gözler önüne sermesidir. Belgeseli izlerken gelecekte de uluslararası boyuttaki olası bir siber savaşın ne denli sonuçlar doğurabileceği akıllara gelmektedir.

Ekolojik eşikler aşılmış, ekonomik eşikler aşılmış, nüfus eşikleri aşılmış, sosyal uyum bozulmuş. İşte neoliberal kentleşmenin fotoğrafı: “Ekümenopolis”. Bu ilk uzun metrajlı belgeseliyle İstanbul’a bütüncül bir yaklaşımla bakmayı amaçlayan ve değişim kadar onun dinamiklerini de sorgulayan İmre Azem, bizi yıkılmış gecekondu mahallelerinden gökdelenlerin tepelerine, Marmaray’ın derinliklerinden üçüncü köprünün güzergâhına, gayrimenkul yatırımcılarından kentsel muhalefete, bu uçsuz bucaksız kentte bu sayede belki de yaşadığınız İstanbul’u yeniden keşfedeceğinizuzun bir yolculuğa çıkartıyor.

Rithy Panh, 1975-1979 yılları arasında Kamboçya'da Kızıl Kmerler tarafından gerçekleştirilen vahşeti kil figürler, arşiv görüntüleri ve kendi anlatımıyla yeniden canlandırıyor. Film En İyi Belgesel dalında Oscar'a aday olmuştu.

Amerikalı yazar J. D. Salinger'ın (1919-2010) kendini dayattığı bir inzivanın neredeyse geçilmez duvarının ardında geçirdiği yaşamının özel dünyası üzerine derinlemesine bir araştırma: İkinci Dünya Savaşı sırasındaki travmatik deneyimlerinin yaşamını ve eserlerini nasıl etkilediği, çok genç kadınlarla olan ilişkileri, takıntılı yazma yöntemleri ve birçok edebi sırrı.

Kalküta'nın kırmızı ışık bölgesi Songachi'deki çocuk fahişelerin hayatlarını anlatan bir belgesel. Yönetmen Zana Briski, fahişeleri fotoğraflamaya gittiğinde onların çocuklarıyla tanıştı ve arkadaş oldu. Çocuklara fotoğrafçılık dersleri vermeye başlayan Briski, fotoğrafçılığın daha iyi bir hayat sürmeleri için bir yol olabileceğinin farkına vardı.

Sara, keçi yetiştiricisi bir ailede büyüyen genç bir kızdır. Ebeveynleri, İncil'in emirlerini titizlikle takip ederek on iki çocuğuna evde eğitim veriyor. Kız kardeşleri gibi Sara'ya da dindar bir kadın olması, erkeklere itaat etmesi ve evlenene kadar duygusal ve fiziksel saflığını koruması öğretiliyor. Sara, genç amatör boğa binicisi Colby ile tanıştığında krize girer ve şimdiye kadar bildiği tek yaşam biçimini sorgular.

Oscar’da kesinlikle gönlümüzün pır pır atacağı bölüm olan En İyi Belgesel adaylıklarında adeta ışıldıyor bu film. Siz de izleyince göreceksiniz, belgesel sinemanın sınırlarını aşıp unutulmayacak bir düş âlemine sürükleyen bu enfes film, 2014’ün en çok konuşulacak ve ödüller toplayacak belgesellerinden biri olacak. Cutie and the Boxer bokstan resme giden yolda bir sonbahar hikâyesi… Aynı zamanda görüntü yönetmeni de olan yönetmen Heinzerling bu belgeselde 80’lik iki ihtiyar sanatçının aşklarının 40. yılını renk cümbüşüyle kutsuyor...

Fransa'nın güneyinin güzelliklerini ziyaret etmek için daha fazla nedene ihtiyacınız varmış gibi, Agnès Varda, Fransız Turizm Ofisi tarafından finanse edilen kısa bir belgeselde bu bölgenin ihtişamını kutluyor. Bu neşeli küçük filmde Varda, güneşlenenlerin ve her yaştan ziyaretçiyi eğlendirecek yerlerin görüntüleriyle turizmin bölge için önemini vurguluyor.

Benjamin Statler'ın yönetmenliğini üstlendiği film, efsane müzisyen Kurt Cobain'in yaşamının belli başlı dönüm noktalarının izini takip ediyor. Tom Grant'ın gözünden ve tanıklıklarından yola çıkarak, Kurt Cobain'in ölümünün ardındaki olayların gizemine odaklanan film, 1994 yılında Cobain'in eşi Courtney Love etrafından tutulan özel dedektifin işe alınmasının ardından yaşanan süreci, Cobain'in ölümü ve sonrasında ortaya çıkan spekülasyonları, suç gerilimi biçiminde belgesel mecrasına taşımayı hedefliyor.

Gui tu lie che (Last Train Home / Eve Giden Son Tren), Çinli-Kanadalı yönetmen Lixin Fan tarafından yönetilen, 2009 yapımı ödüllü bir belgesel filmidir. Film, her yıl Çin Yeni Yılı (Bahar Şenliği) döneminde memleketlerine dönmeye çalışan milyonlarca göçmen işçinin dramını, tek bir aile üzerinden çarpıcı bir dille beyaz perdeye aktarır.Çin'in devasa ekonomik büyümesinin arkasındaki görünmeyen kahramanlar olan göçmen işçiler, çocuklarına daha iyi bir gelecek sunabilmek için kırsaldaki köylerini ve bebek yaştaki evlatlarını geride bırakarak büyük şehirlerdeki tekstil fabrikalarında çok ağır şartlarda çalışırlar. Yılda sadece bir kez, Çin Yeni Yılı tatilinde çocuklarını görmek için eve dönme şansları vardır.Belgesel, 16 yıldır bu şekilde yaşayan Zhang Changhua ve Chen Suqin çiftini merkeze alır. Çift, dünyanın en büyük yıllık insan göçü olarak bilinen bu dönemde, Guangzhou tren istasyonundaki inanılmaz insan izdihamını aşıp bilet bulmaya ve 2.000 kilometreden fazla yol katetmeye çalışır. Ancak eve vardıklarında, anne ve babasız büyüdüğü için onlara öfkeli ve mesafeli olan ergenlik çağındaki asi kızları Qin ile büyük bir kuşak ve kültür çatışması yaşarlar.

The Devil and Daniel Johnston (2005), Amerikalı lo-fi şarkıcı, söz yazarı ve görsel sanatçı Daniel Johnston'ın (1961–2019) trajik ve ilham verici yaşamını konu alan ödüllü bir belgesel filmdir. Yönetmenliğini Jeff Feuerzeig'in üstlendiği yapım, sanatçının dehası ile ağır psikolojik rahatsızlıkları arasındaki ince çizgiyi sarsıcı bir şekilde gözler önüne serer.Belgesel, Daniel Johnston'ın çocukluğundan itibaren ev kayıt cihazlarıyla (boombox) kaydettiği kasetleri, kendi yaptığı animasyonları, çizimlerini ve ses günlüklerini kullanır. Johnston'ın bipolar bozukluk ve şizofreni ile mücadelesi, dinî takıntıları (şeytan ve iblis korkusu) ve üniversite yıllarında aşık olduğu karşılıksız ilham perisi Laurie'ye olan saplantısı detaylıca işlenir. Austin, Teksas'ta kendi kasetlerini elden dağıtarak başlayan müzik yolculuğu, zamanla Kurt Cobain, Matt Groening ve David Bowie gibi isimlerin dikkatini çekerek onu bir yeraltı efsanesine dönüştürmüştür.

They'll Love Me When I'm Dead, efsanevi yönetmen Orson Welles'in hayatının son 15 yılına ve tamamlayamadığı son başyapıtı The Other Side of the Wind'ın çalkantılı yapım sürecine odaklanan 2018 yapımı ödüllü bir belgesel filmdir. Oscar ödüllü yönetmen Morgan Neville tarafından yönetilen yapım, ismini Welles'in sinema endüstrisine sitem ederek söylediği ünlü bir sözden alır.Belgesel, Hollywood'a görkemli bir geri dönüş yapmayı hedefleyen Orson Welles'in, 1970 yılında çekimlerine başladığı fakat yasal, finansal ve siyasi krizler nedeniyle bir türlü bitiremediği The Other Side of the Wind (Rüzgarın Diğer Yakası) filminin perde arkasını anlatır. İronik bir şekilde Welles'in üzerinde çalıştığı film de zaten bitirilmeyi bekleyen bir film uğruna mücadele eden yaşlı bir yönetmenin hikayesini konu alıyordu.Welles 1985 yılında hayata gözlerini yumduğunda arkasında kilometrelerce uzunlukta, kurgulanmamış ham film şeritleri bıraktı. Yapım; arşiv görüntüleri, set içi kayıtlar ve Peter Bogdanovich ile Frank Marshall gibi sürece bizzat tanıklık etmiş sinemacıların röportajlarıyla dönemin Hollywood kültürünü ve Welles'in dahi ama kaotik kişiliğini inceler.