Intimní osvětlení (Samimi Aydınlatma), 1965 yapımı bir Ivan Passer filmidir. Çek Yeni Dalgası'nın diğer politik ve sert örneklerinin aksine, bu film sinema tarihinin en zarif, insancıl ve "küçük" anlara odaklanan başyapıtlarından biri olarak kabul edilir.Filmin Konusu ve TemasıFilm, büyük bir dramatik olay örgüsü üzerine değil, iki eski dostun yıllar sonra bir araya geldiği bir hafta sonuna odaklanır: Buluşma: Şehirde yaşayan başarılı bir çelist olan Petr, genç sevgilisiyle birlikte taşradaki eski müzisyen arkadaşı Bambas'ı ziyarete gider. Zıtlıklar: Bambas, yerel bir bando şefi olmuş, evi çoluk çocukla dolmuş, gündelik telaşların ve yerel bir cenazede çalma gibi sıradan işlerin içinde kaybolmuştur. Petr ise daha "seçkin" bir hayat sürmektedir. İçerik: Film boyunca bu iki eski arkadaşın geçmişi yad etmelerini, yemek masası sohbetlerini, aile içi küçük sürtüşmeleri ve aslında her iki tarafın da birbirinin hayatına duyduğu gizli iç çekişleri izleriz.Öne Çıkan Özellikler Gündelik Hayatın Şiiri: Film, "hiçbir şeyin olmadığı" anların güzelliğini yakalar. Ivan Passer, büyük ideolojik söylemler yerine insanların tavuk peşinde koşması veya komik bir yemek yeme sahnesi gibi sıradan durumlarla hayatın absürtlüğünü ve sıcaklığını anlatır. Amatör Oyuncular: Passer, doğallığı korumak için filmde profesyonel olmayan oyunculara yer vermiştir. Bu sayede film, bir kurgudan ziyade gizli bir kamerayla kaydedilmiş gerçek bir yaşam kesiti hissi verir. Müzik: Filmin ruhunda müzik vardır; ancak bu müzik sadece icra edilen bir sanat değil, karakterlerin arasındaki bağı temsil eden bir unsurdur. Siyasi Alt Metin: Doğrudan bir rejim eleştirisi yapmasa da, bireyin özel alanına ve gündelik mutluluk arayışına odaklanması, o dönemin kolektivist baskısı altında başlı başına insancıl bir "direniş" olarak görülmüştür.Sinema Tarihindeki YeriIntimní osvětlení, Milos Forman'ın yakın dostu olan Ivan Passer'in yönettiği tek Çek yapımı uzun metrajlı filmdir (daha sonra ABD'ye göç etmiştir). Birçok eleştirmene göre, "en az malzemeyle en büyük etkiyi yaratan" nadir filmlerden biridir.

...a pátý jezdec je Strach (Ve Beşinci Atlı Korkudur), 1964 yapımı (bazı kaynaklarda 1965), yönetmenliğini Zbyněk Brynych'in üstlendiği Çek Yeni Dalgası'nın en önemli başyapıtlarından biridir. İkinci Dünya Savaşı dönemindeki Nazi işgali altındaki Prag’ı konu alan film, alışılagelmiş savaş filmlerinden farklı olarak fiziksel şiddetten ziyade "korku"nun insan psikolojisi üzerindeki tahribatına odaklanır.Eleştirmen Roger Ebert, filmi "neredeyse kusursuz bir çalışma" olarak nitelendirmiştir. Film, sadece Nazi dönemini değil, aynı zamanda yapıldığı dönemin baskıcı rejimlerini ve toplumsal paranoyayı eleştiren zamansız bir başyapıt olarak kabul edilir. 

Kafasının dikine giden bir oğul ve değer bilmeyen bir kocayla yaşayan Věra, evdeki hayal kırıklığını gidermek için evlilik dışı bir ilişki yaşar. Bu sırada, 1962 Dünya Jimnastik Şampiyonası’na hazırlanan Eva Bosáková’nın antrenmanlardaki şevksizliği, koçunun ona baskı yapmasına neden olur.Erkekler tarafından yönlendirilen ve sürekli hakları yenen iki kadın karakterine de sosyal gerçekçi bir duyarlılıkla yaklaşan Chytilova, feminist sinema için oldukça değerli bir yapıma imza atıyor. Belgesel ile kurmacanın iç içe geçtiği ve Çek Yeni Dalgası için tanımlanan ‘insana dair duyarlılıklarla sosyal hayata bakış’ı iki kadın üzerinden kurgulayarak Çek Sineması’ndaki yerleşik kalıpları yıkan filmin Mannheim Film Festivali’nden Grand Prix ödülüyle döndüğünü de hatırlatalım. Vera Chytilova’nın ilk uzun metraj filmi olan O Necem Jiném (Something Different), tarihin eskitemediği klasiklerden...

O Slavnosti a Hostech (Parti ve Konuklar Hakkında Bir Rapor), Çek Sineması'nın en keskin siyasi hicivlerinden biri olarak kabul edilen, 1966 yapımı bir Jan Němec filmidir. Çek Yeni Dalgası'nın en önemli eserleri arasında yer alan bu film, totaliter rejimleri ve toplumsal boyun eğmeyi sert bir dille eleştirir.Bir grup burjuva arkadaş, kırsalda huzurlu bir piknik yaparken aniden gri takım elbiseli gizemli adamlar tarafından durdurulur. Grup, bir göl kenarındaki açık hava ziyafetine katılmaya zorlanır. Bu ziyafet, kısa sürede bir "siyasi hiyerarşi dersine" ve sorgulama seansına dönüşür. Siyasi Alegori: Film, dönemin sosyalist Çekoslovakya rejimine ve genel olarak baskıcı yönetimlere yönelik derin bir alegoridir. Özellikle, insanların kendi özgürlüklerinden ne kadar kolay vazgeçebildiklerini ve otoriteye nasıl hızla uyum sağladıklarını (konformizm) gösterir. Yasaklanma Geçmişi: Sosyalist rejime bir hakaret olarak algılandığı için film, 1966-1968 yılları arasında yasaklanmıştır. 1968'deki Prag Baharı sırasında kısa bir süre gösterime girse de, Sovyet işgali sonrası 20 yıl boyunca tekrar yasaklanmış; yönetmen Jan Němec ise 1974'te ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştır. Absürt ve Sürrealist Tarz: Film, gerçekçi bir dilden ziyade absürt tiyatro (Ionesco etkisi) ve sürrealist bir fabl tarzını benimser. Karakterlerin diyalogları genellikle kopuk ve anlamsızdır, bu da iletişimsizliği ve bireyin sistem karşısındaki çaresizliğini vurgular.

Mucedníci Lásky (Martyrs of Love) - Aşk Kurbanları, aşkın farklı yönlerini ele alan üç öyküden oluşan, birbiriyle gevşekçe bağlantılı kısa öyküler dizisi sunuyor bizlere. Baştan çıkarma, rüyalar ve macera...Genellikle diyaloğu temsil etmek için müzik kullanan bu üç bölümlü balad, Nemec'in gerçeklikten bağımsız bir film dünyası vizyonunun en mükemmel örneği olmaya devam ediyor. Korkak, çekingen, beceriksiz ve başarısız bireylerin savunmasını yapan üç kahraman, sosyalist estetiğin çalışkan kahramanlarının tam bir antitezidir.Jan Němec, bu filmle beraber komünist kurumun ideolojileri için en tehlikeli olarak gördüğü türden sınır tanımayan uyumsuz biri olarak ününü pekiştirdi.

Modern dünyanın gerisinde kalmış bir halkın çarpıcı ve düşündürücü bir portresi. Slovak fotoğrafçı Martin Martinček'in eserlerinden ilham alan bu yapım, Tatra Dağları'nın kuşattığı orta Slovakya'nın Liptov bölgesinde yaşayan insanların fotoğraflarında olduğu gibi, bütün bir ömrü ışıltılı ve kalıcı görüntülere sığdırıyor. Dušan Hanák'ın bu fotoğraflardan yola çıkarak çektiği film, şiirsel bir görsel deneme formunda ilerliyor ve bu izole insanların deneyimlerini daha kapsamlı bir şekilde yakalıyor.17 yıl boyunca yasaklı kalmış olan Obrazy Starého Sveta (Pictures of the Old World) - Eski Dünyanın Resimleri, Çekoslovakya'da sosyalist rejimin faydalarına başkaldıran bir çiftçi grubun hikayesini konu ediniyor. Kendi ülkesinde gösterimi yapılamayan belgesel, ilk kez 1989 yılında Avrupa Film Ödülleri Festivali'nde gösterilmiş ve yönetmen Dusan Hanák 'Onur Ödülü' kazanmıştı.

Toplama kampı komutanı Kraft, mahkûm Kominek'in eski bir profesyonel boksör olduğunu öğrenir. Bir gece içinde, mahkûm Kraft'ın antrenman partneri yapılır ve kamp içinde isteksizce ayrıcalıklı bir konuma yükselir. Ancak arkadaşının ve mahkûm yoldaşının ölümüne duyduğu öfke, onu açık bir isyana sürükler. Film, faşizm dönemindeki insanlık dışı çöküşe, hayatta kalma şansını elde etmek için eşitsiz bir oyunun kurallarını kabul etmek zorunda kalan bir adamın trajik hikâyesiyle yeni bir bakış açısı getiriyor.

Sinema tarihinin en özgün akımlarından biri olarak kabul edilen Çek Yeni Dalgası’nın nevi şahsına münhasır yönetmeni Věra Chytilová, bu filminde Adem’le Havva’nın izinde ‘İlk Günah’ın peşine düşüyor. Bunaltıcı sansür altında çalışmanın beraberinde getirdiği olumsuzlukları yaratıcılıklarıyla lehlerine çevirerek sinemada kendilerine özgün bir dil yaratmayı başaran Çek Dalgası yönetmenleri içerisindeki tek kadın olan Chytilová, Cennet Meyvesi’nde Havva’yı resmettiği baş karakteri Eva’nın günaha giden yolunu anlatıyor seyircisine. Eva ve kocası Josef’in toplumdan kopuk, doğayla iç içe sürdürdükleri hayat, Eva’nın filmde şeytanı temsil eden Robert karakteriyle karşılaşması ve onun peşinden gitmesiyle kirleniyor.

Lemuel Gulliver (Lubomír Kostelka) bir araba kazası geçirmiştir ve bilinmeyen kırsalda yolculuğuna yaya olarak devam etmektedir. Yolda insan gibi giyinmiş ölü bir tavşan bulur ve yeleğinin göğüs cebinden bir saat alır. Girdiği yarı yıkık ev Lemuel'e çocukluğunu hatırlatır ve yıllar önce boğulan çok sevdiği kız Markéta'nın acı hatırasını canlandırır. Gulliver kendini Balnibarbi'de, kanunlarını ve alışkanlıklarını anlamadığı ve bu yüzden sürekli olarak kamu ahlakına aykırı davrandığı bir ülkede bulur. İnsanlara çenelerini kapalı tutmalarının emredildiği ve ziyaretçilerini de buna uymaya zorladıkları bir gündür. Sert bir sorguya maruz kalır ve elinde saati bulunan tavşan Oscar'ın kendisi olmadığını açıklamakta zorlanır.

Üçüncü Reich muhafızlarına karşı düzenlenen bir saldırının ardından Nazi baskısı yoğunlaşır ve Çekoslovak direnişçilerin bir uçak fabrikasına düzenlediği sabotaj Gestapo'nun ateş açmasına neden olur.