D.W. Griffith’in geniş kapsamlı tarihsel melodramlarının sonuncusu olan Orphans of the Storm (İki Yetime / Fırtına Çocukları), Fransız Devrimi’nin kargaşasına yakalanan iki küçük kızın öyküsünü anlatıyor.Her ne kadar önceki on yılda başarı kazanan bir tiyatro oyunundan uyarlanmış olsa da Griffith senaryoyu çekim esnasında yazmıştır. Bunun sonucunda ortaya çıkan güçlüklere rağmen Orphans of the Storm, Gish kardeşlerin kariyerlerinin belki de en iyi performansıyla, güzel bir sahneleme ve oyunculuk şaheseri.

Yıl 1183. Her modern-zaman politikacısı gibi, Britanyanın Kralı 2. Henry (Peter OToole) de, karısını balolara götürmeyi ve onu halka teşhir etmeyi yalnızca zaman zaman faydalı bulur. Henrynin uzak bir kalede sürgündeki kraliçesi Eleanor (Katharine Hepburn), Henryye ve üç oğluna, bir aile toplantısında katılmak için davet edilir. Bu şekilde Henry, İmparatorlukun birliğini güçlendirmeyi ve güç dengelerinin Eleanora ya da üç oğlundan birine kaymasını engellemeyi ummaktadır. Diğer yanda da Kralın gücüne imrenmekte olan metresi Prenses Alais (Jane Merrow) ve prensesin erkek kardeşi Fransa Kralı Philip (Timothy Dalton) vardır. Henrynin bütün bu çabalarına rağmen, Eleanor başarılı bir şekilde, aileyi yeniden bir araya getirir. Bunu yaparken de yalnızca kendi gücünü yeniden garantilemekle kalmayacak, ölümünden sonra bile bu gücün yaşamasını sağlayacaktır.

1938 yılında Almanya, Çekoslavakya’nın Südet bölgesinin kendisine verilmesini ister. Bu istekleri reddedilince, bütün Avrupa’yı yeni bir savaşın eşiğine getirecek gelişmeler yaşanır. Bu bölgede değirmencilikle uğraşan bir adam ve ailesi, çıkan olaylar sonucu dağılırlar. Birbirlerini arayışları dramatik bir hal alacaktır...

1943’te Burma’da bir Japon esir kampının komutanı olan Saito, kampa yeni gelen İngiliz Albay Nicholson’dan adamlarına Kwai nehri üzerine bir köprü kurmalarını emretmesini istemektedir. Saito’nun amacı bu köprüyü kullanarak Japon birliklerine cephane taşıma konusunda avantaj sağlamaktır. Saito’nun işkencesine dayanamayan Albay bir süre sonra köprünün emri altındaki mühendisler için de bir moral kaynağı olacağını düşünerek onun isteğini kabul eder. Nicholson düşmanının esiri konumunda da olsa, onun ve adamlarının yapabileceğinden daha iyi bir köprü yaparak onu psikolojik seviyede altetmiş olacağını düşünür. İnşaat ilerledikçe Nicholson köprünün düşmanına avantaj sağlayacağını tamamen unutur ve onu mükemmelleştirmek için elinden geleni yapar…Kwai Köprüsü 1957’de sekiz dalda aday olduğu Oscar’ların yedisini aldı…

Jerzy Kawalerowicz'in yönettiği Polonya yapımı Faraon (Pharaoh) - Firavun, genç firavun XIII. Ramses'in din adamlarına karşı mücadelesini konu ediniyor.En İyi Yabancı Film Oscar'ına ve Cannes'da Altın Palmiye'ye aday olan film, tek ödülünü ülkemizdeki SİYAD Ödülleri'nde kazanmıştı.

Victoria dönemi İngilteresi’nde yaşayan John Merrick, ender görülen bir hastalık yüzünden ileri derecede deforme bir bedene ve yüze sahiptir. Gezici bir kumpanyada Fil Adam takma adıyla sergilenmekte ve kafes hayvanı muamelesi gördüğü çok zor bir hayat geçirmektedir. Dr. Frederick Treves adında genç bir cerrahın onu içine hapsolduğu korkunç hayattan kurtarmasıyla hiç alışık olmadığı güzel bir dünyaya adım atar. Ancak acı ve korku dolu geçmişi Merrick’i bu yeni dünyada da takip edecektir.

1937 yılında Çinde, ikinci Çin-Japon savaşı sırasında, bir cenaze, bir rahip, John defin hazırlamak için Nanjingdeki Katolik kilisesine gelir. Vardıklarında kendisini yalnız yetişkin manastır kız öğrencileri ve Yakın bir yerde genelev fahişelerden oluşan bir grup arasında bulur. Her iki grubun arasında kendini istemediği bir pozisyonda bulsada, işgalci Japon ordusunun dehşet koruyucusu, fedakarlık ve onurun anlamını keşfeder.

Ülkede yaşayan zencilerin durmaksızın kötü muamele gördüğü ve iki ırkın arasında devlet eli ile çizilmiş derin bir ayrımın bulunduğu Güney Afrika’da yaşayan James Gregory (Joseph Fiennes) bir hapishanede gardiyanlık yapan sıradan bir askerdir. James ve karısı Gloria’nın (Diane Kruger) hayatı bir gün ansızın gelen bir terfi haberi ile değişir. James’in başka bir hapishaneye tayini çıkmıştır ve Nelson Mandela’nın (Dennis Haysbert) gardiyanlığını yapacaktır. Zencileri ülkeyi tehdit eden en önemli unsur olarak gören James’in fikirleri Mandela ile vakit geçirdikçe değişmeye başlar. James’in Mandela ve ailesine yakınlık gösterdiğini düşünen üsleri durumdan rahatsız olurlar. Mandela’nın 30 yıla yayılan özgürlük mücadelesi, James ve ailesi için de zorlu bir yolculuğa dönüşür. “GOODBYE BAFANA – ÖZGÜRLÜĞÜN RENGİ” bir adamın ve bir ülkenin değişim öyküsünü anlatan güçlü bir film.

15. yy'da Tatarların saldırıları altında inleyen Rusya'dayız. Andrei Rublev hem bir keşiş hem de ikona ressamıdır. Barbarlık, şiddet ve kana kontrast olarak doğanın mucizevi güzelliği ve inanç Rublev'in beslendiği kaynaktır. Ne var ki bir köylü kızını tecavüzden kurtarmak için bir adamı öldürmek mecburiyetinde kaldığında hayatı ve Tanrı inancını tekrar sorgulayacaktır.

1944 haziranında İngiltere, her yerde fırtınalar kopuyor... Zeki Alman genarali Erwin Rommel, Avrupa saldırısının 'en uzun gün' olacağını söyler. Avrupadaki Nazi hakimiyetinin sonu, Fransa'nın müttefik güçler tarafından işgaliyle başlar. Çarpıcı bir uluslararası oyuncu kadrosuna sahip olan film, bu tarihi olayı dakika dakika yaşatıyor.

Japonların, Çin Halk Cumhuriyeti'nin eski başkenti olan Nankingi ele geçirmeleri sırasındaki 6 haftalık sürede acımasız saldırılar sonucunda sayısı bilinmeyen erkek, kadın ve çocuk katledilir. Bütün dünya bu olaydan şoke olur ama çoğunluk sessiz kalmayı tercih ederk. Bazıları ise bir şeyler yapmayı tercih eder, bunlardan birisi de Alman mühendis John Rabe'dir.

The Lighthorsemen (Hafif Süvari Birliği), I. Dünya Savaşı'ndaki Filistin Cephesi'ni ve Osmanlı Ordusu'na karşı yapılan Birüssebi (Beersheba) Muharebesi'ni konu alan 1987 yapımı bir Avustralya savaş filmidir. Gerçek bir hikayeye ve gerçek karakterlere dayanan yapım, özellikle sinema tarihindeki en başarılı ve gerçekçi süvari saldırısı sahnelerinden birine sahip olmasıyla bilinir.Yıl 1917. I. Dünya Savaşı'nda İngiliz kuvvetleri, Gazze'den Birüssebi'ye uzanan güçlü bir savunma hattı kuran Türk-Alman ordusu karşısında tıkanmıştır. İngiliz Ordusu'nun bölgede lojistik olarak hayatta kalabilmesi ve ilerleyebilmesi, Birüssebi'deki su kuyularının ele geçirilmesine bağlıdır.Film, bu cepheye yeni katılan genç asker Dave Mitchell ve birliğindeki diğer Avustralyalı hafif süvarilerin (Anzaklar) gözünden savaşın yıpratıcılığını anlatır. Hikayenin merkezinde, susuzluktan kırılmak üzere olan askerlerin ve atların kaderini belirleyen, 800 Avustralyalı süvarinin Osmanlı mevzilerine ve makineli tüfek ateşine karşı başlattığı o meşhur, intiharvari açık çöl hücumu yer alır.

1700'lerin tam ortasındayız. Genç bir İrlandalı olan Redmond Barry, bir subayı düelloda öldürünce kaçıp yeni bir hayat kurmak ister. Serüvenler sonucu kendisini savaşın ortasında Prusya ordusunda bulur. Savaştan sonra casuslukla görevlendirilip İrlandalı bir Şövalye'nin peşine takılır. Onunla birlikte Prusya'dan kaçar ve kumarbazlığa başlayarak Avrupa'nın kalburüstü sosyetesine burnunun ucunu sokmayı başarır. Fakat gözü daha yükseklerdedir.

Éric Rohmer'in yönettiği 1978 yapımı Perceval le Gallois - Parsifal, 12. yüzyılda Chrétien de Troyes tarafından yazılan Perceval, the Story of the Grail adlı öyküsünden esinlenilmiştir.

1800'lü yılların ortalarında Amerika'nın Manhattan eyaletinin kenar mahallerinde yaşayan iki çete arasında şiddetli bir savaş hüküm sürmektedir. Bir yanda Amerika'nın yerlilerinden oluşan bir grup, diğer tarafta ise bu bölgeye sonradan göç etmiş olan İrlandalı katoliklerin oluşturduğu topluluk. Yerliler Bill the Butcher isimli acımasız bir lider tarafından yönetilmekte, İrlandalı göçmenlerin başında ise Dead Rabbits isimli bir lider bulunmaktadır. Aralarında başlayan kanlı savaş sırasında İrlanda çetesinin lideri öldürülür ve oğlu Amsterdam Vallon da babasının ölümüne bizzat tanık olur. Amsterdam, hem babasının katilinden intikam almak hem de şehrin hakimiyetini ele geçirmek için harekete geçmek zorundadır. Usta yönetmen Martin Scorsese imzalı film, özellikle dev isimlerden oluşan oyuncu kadrosuyla dikkat çekiyor.

1896 yılında 3 balina avcısı Kanadanın kuzeyinde mahsur kalınca bir Eskimo kabilesine sığınırlar. Bir süre sonra kontrolü ele geçirip kumar, hırsızlık, içki alemiyle cümbüş yapmayı öğretirler. Başlangıç Eskimolar kabul etse de zamanla aralarındaki kültürel çatışma büyür.

Politik sinemanın günümüzde yaşayan en büyük temsilcisinin belkide başyapıtıdır. 1970’lerin sol siyasetinde, en önemli konulardan biri Latin Amerika’daki sol hareketler ve onun karşısında ABD eliyle ülkeleri kana boğan Diktatörler arasındaki mücadeledir. Bu mücedalenin temel eksenlerinden biri hiç kuşkusuz Şili’dir. Şili’de olanlar Allende’nin öldürülmesi, sayısı milyonlara varan insanların işkenceden geçirilmesi. Binlerce faili meçhul cinayet, İzleri hala daha bulunamayan kayıplar, ülkelerinden ayrı kalmak zorunda olan siyasi sürgünler. Evet demokrasi adına ABD’nin yoğun desteği altında General Pinochet’nin yaptıları bunlar.(Bizim ülkemizde yaşananlarla ne kadar benzer değil mi?) Bu süreçte orda gazatecilik yapan bir adamın şahit olduğu vahşet ve başından geçenleri kaleme alması aslında bu filmin başlangıcı oluyor. Bu kitap üzerinden uyarlanan film aynı zaman da Costa Gavras gibi politik tutumu kesin olan bir yönetmenin, faşizme, onun yarattığı insanlık dışı duruma tepkisini de yansıtıyor.Charles’den haber alamayan karısı ve babasının Şili’ye gelmesi ve Charles’yi araştırması ile film başlar. Charles’nin politik bir olaydan kaybolması ve kayboluşunu araştırlarken tam da bu darbenin ve yaşanan tüm olayların kendi hükümetlerinin de rolü olduğunu görmeleriyle beraber, film bir kayboluş öyküsünü anlatmaktan öte onun politik yönlerini ve darbenin iç işleyişini anlatması bakımından enteresandır. Bir başka husus da Ed Horman (Charles’nin babası) milliyetçi – muhafazakar tutumunu tanımlarken, yaşanan vahşete tanıklık etmesi, onun beraberinde oğlunun kayboluşundaki gizemin yavaş yavaş aydınlanması ile birlikte, Ed’nin Amerikalı olmanın – ona sunulan ve öğretilenin dışında – ne demek olduğunu görmesi ile birlikte ruhsal olarak çöküşünü görmemizde bir başka önemli husus. Burada Jack Lemmon’a bir parantez açmamız gerekli. Lemmon’un klasik Amerikan ikonu olarak bilen biz izleyiciler için performansı göz kamaştırıcı. Performansının bu kadar etkileyici olmasının temel faktörü, gerçeğin gerçek dışı biri tarafından gözler önüne serilmesidir.Gavras sinemasal üslup olarak, daima sosyalist gerçekçi bir tavrı benimsemiş olmasından kaynaklı, her filminde taraf olma, karşı durma ve eleştirme simasının temel eksenini oluşturuyor. Missing’de, onun Z (Ölümsüz) filmi ile birlikte askeri darbe ve darbenin siyasi yönlerini insan hikayeleri etrafında birleştirmesi, Gavrasın ustalığına her zaman hayran kalmamızı sağlıyor.Günümüzde sinemanın pasifist, politakaya bulaşmama gibi hastalıklı bir ruh halindeyken Costa Gavras sineması daha önemli kılıyor. Çünkü sinema değiştirici bir güçtür ve o gücü insanlık için egemenlere, zorbalara ve baskıcı beyinlere karşı kullanmak gerekli olduğu kanısındayım.

Napolyon, Çarlık Rusya'sını işgal etmek isterken, Boris Grushenko isimli korkak bir Rus ülkesini savunmaya ve ülkesi icin savaşmaya zorlanır. Fransız silahlı gücü, sayıca çok daha fazla ve daha kuvvetli olduğu için Rusya savaşı kaybeder. Napolyon artık Moskova'ya ulaşmıştır. Boris, savaşmanın dahi absürt olduğunu düşünürken, yeni evlendiği genç karısı tek çarelerinin Napolyon'u öldürmek olduğunu söyler. Rusya'nın tarihini komik bir dille anlatan Woody Allen; aşk ve ölüm üzerine de derin bir felsefe yapıyor.

Szegénylegények (uluslararası adıyla The Round-Up), Macar yönetmen Miklós Jancsó tarafından yönetilen ve 1966 yılında vizyona giren, dünya sinema tarihinin en önemli başyapıtlarından biri olarak kabul edilen bir filmdir.Konu ve Tarihsel ArkaplanDönem: Film, 1848 Macar Devrimi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasından yaklaşık yirmi yıl sonrasını, 1860'lı yılları konu alır.Olay Örgüsü: Avusturya-Macaristan İmparatorluğu yetkilileri, hala serbest olan devrimci partizanları ve haydutları (özellikle efsanevi figür Sándor Rózsa'nın adamlarını) yakalamak için bir toplama kampı kurar.Yöntem: Yetkililer, tutukluların kimliklerini belirlemek ve elebaşlarını bulmak için fiziksel işkenceden ziyade psikolojik baskı, manipülasyon ve ihanete dayalı yöntemler kullanırlar.Sinematografik StilMiklós Jancsó'nun tarzının en belirgin örneği olan bu film şu özellikleriyle öne çıkar:Uzun Planlar: Film, Jancsó'nun imzası haline gelen çok uzun ve kesintisiz çekimlerle (sekans çekimler) doludur.Görsel Dil: Siyah-beyaz çekilen filmde, uçsuz bucaksız Macar ovaları (puszta) bir açık hava hapishanesi gibi kullanılır. Kamera hareketleri karakterlerin etrafında adeta dans eder gibidir.Minimalizm: Diyaloglar oldukça azdır; hikaye daha çok karakterlerin mekandaki konumları ve hareketleri üzerinden anlatılır.Önem ve BaşarılarEleştirel Başarı: Film, 1966 Cannes Film Festivali'nde yarışmış ve Macar sinemasının uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır.Politik Alt Metin: Her ne kadar 19. yüzyılda geçse de, film vizyona girdiği dönemde (1956 Macar Devrimi sonrası) siyasi baskı ve otoriter rejimlerin işleyişine dair çok güçlü bir alegori olarak görülmüştür.Özetle; Szegénylegények, gücün doğasını, ihaneti ve bireyin otorite karşısındaki çaresizliğini soğuk ve sarsıcı bir görsellikle anlatan teknik bir deha eseridir.

Tarihin devasa dönüm noktalarının gözalıcı canlandırması... Yıl 1942. Naziler Rusyada ölümcül bir harekata girişmiştir. Kruschevin (Bob Hoskins) liderliğindeki Stalingrad vatandaşlarıysa cesur bir direnişe geçmiş, yerel halk kahramanı Vassili Zaitsevin (Jude Law) ışığıyla tek yumruk haline gelmiştir. Uzman bir keskin nişancı olan Vassilinin gösterdiği kahramanlıklar en yakın arkadaşı politik subay Danilov (Joseph Fiennes) tarafından yürütülen bir propaganda sayesinde efsaneleşmiştir. Vassiliyi durdurmak için Almanlar en iyi keskin nişancıları olan Albay Konigi (Ed Harris) Stalingrada gönderirir...

İngiliz Özgür Sinema akımının temsilcilerinden Tony Richardson’dan bir Henry Fielding uyarlaması. 1740’larda geçen film, dönemin İngiltere kırsalında yetişen ve Londra’ya gitmek zorunda kalan bir genç erkeğin hikâyesi.Sessiz film formatında ve konuşmalar yerine ara yazılar ile başlayan film, bu hınzır başlangıcı tüm film boyunca sürdürüyor. Uçarı ve esprili bir tempo, zaman zaman hızlanan kurgu, hareketli bir kamera ve İngiliz oyuncu geleneğinin en başarılı örneklerinin keyif alarak ve vererek sürükledikleri bir film. Yönetmen görüntüyü durdurmaktan, oyuncular zaman zaman kameraya bakmaktan ve hatta konuşmaktan çekinmiyor ve kendinizi bir tiyatroda ve sürekli kahkaha atan kalabalık bir seyirci topluluğu ile birlikte bir vodvil izlermiş gibi hissetmenizi sağlıyor. Özellikle handa geçen “suç üstü yakalama” sahnesinde bu vodvil duygusu zirvesine ulaşıyor. “Erotik” yemek sahnesi sessiz sinemanın bir zamanlar neler başardığını da hatırlatıyor bize.Din ile, iki yüzlü ahlâk anlayışı ile, servet edinme üzerine oynanan oyunlar ile çekinmeden dalgasını geçen film sık sık devreye giren ve zekice yazılmış sözler (“Kalbimi çalarsanız bedenim de onu takip edecektir”, “Tom için herhangi bir kadın hiçbir kadından daha iyiydi” vs.) ile olayları açıklayan bir anlatıcıyı da başarı ile kullanıyor.Filme adını veren karakteri oynayan Albert Finney 60’larda oynadığı diğer Özgür Sinema örneklerinde olduğu gibi çok başarılı ve diğer tüm oyuncular da başta Hugh Griffith olmak üzere filmin bu alandaki başarı çıtasını çok yukarılara taşıyorlar.Sansürle çok uğraşmış bir isim olan yönetmen Tony Richardson filmde sık sık bu kurum ile de dalgasını geçiyor ve bunu da tüm bu komedinin parçası yapıyor.Başta Oscar olmak üzere ödüllere boğulmuş bir film bu (ki özellikle en iyi film ödülünü de almış olması Oscar standartları açısından ilginç) ve bugün bakıldığında bir parça eskimiş durabilir belki ama özellikle anlatımının 60’larda çok yenilikçi olduğunu unutmamalı.

1503 yılında Katolik Kilisesinin başına geçen Papa II. Julius bir yandan diğer İtalyan şehir devletleri ve komşu ülke Fransayla savaşırken, diğer yandan da bilim adamlarının ve sanatçıların koruyuculuğunu yapıyordu. Bu ihtiraslı ve savaşçı lider ordusuyla Romaya geldiğinde birçok sanatçıyı etrafında toplayarak bazı yeni mimari ve sanat eserlerinin yapımı için emirler verir. Bu arada devrin ünlü heykeltraşı Michelangelo’yu da Sistine Şapeli’nin tavanına görkemli bir dinî fresk yapması için görevlendirir. Ancak ünlü heykeltraş resim yapmaktan pek hoşlanmamaktadır ve bu istek karşısında sürekli ayak diretir, hatta bu görevi kabul etmemek için İstanbula gidip Osmanlı Sultanı için Haliç Köprüsü projesinde çalışmayı düşünür, üstelik bu iş için Sultandan kaparo bile alır.

Film 1766 yılında Gevaudan'da geçer. Dönemin genç doğa bilimcisi Grégoire de Fronsac, bölgede ölüm saçan canavarın ne olabileceğini belirlemesi için Kral 15. Louis tarafından vazifenlendirilir. Amerikada kızılderili kökenli kankardeşi Mani ile birlikte bölgeye giden Fronsac, bölgenin sık ormanlarla kaplı olması nedeniyle Kralın emrine verdiği askerlerle yaratığın izini süremeyeceğini anlar. Vahşice öldürülen insanların sayısı arttıkça yöre halkı bunları şeytanın yaptığına inanmaya başlar. Bu konu için görevlendirilen Manin'in sezgisel yeteneklerinin yardımını alan Fronsac, canavarın şeklini gün geçtikçe daha iyi kavrar.

Kral Davut'un yönetimi altında İsrail, Mısır ve müttefikleri de dahil olmak üzere düşmanlarla çevrili olmasına rağmen birleşmiş ve refah içindedir. Yaşlanan Kral Davut, küçük oğlu Süleyman'ı halefi olarak tercih eder, ancak Davut'un bir savaşçı olan büyük oğlu Prens Adonijah, kendisini Kral ilan eder. Davut bunu öğrendiğinde, halka açık bir şekilde Süleyman'ın halefi olacağını ilan eder. Adonijah ve generali Joab öfkeyle geri çekilir. İsrail, Kral Süleyman'ın bilge ve hayırsever yönetimi altında zenginleşiyor ve bölgedeki daha zalim hükümdarlar için bir tehdit olarak görülüyor. Mısır Firavunu, Süleyman'ın yönetimini baltalamak amacıyla Kızıldeniz limanını Saba Kraliçesi'ne bırakmayı kabul eder. Sheba, Süleyman'ı baştan çıkaracak ve Sheban pagan ibadetini Kudüs'e tanıtacak. Bu arada, sürgüne gönderilen Prens Adonijah da Firavun'la komplo kurar ve kendisine Süleyman'ı yenmesi için bir ordu verilir. Film, İncil - Birinci Krallar 10. bölüm ve İkinci Tarihler 9. bölümde anlatılan olayların oldukça kurgulanmış bir dramatizasyonudur.

Polonyalı yazar ve tarihçi Pawel Jasienica’nın gerçek hayat hikayesinden yola çıkılarak yapılan filmde, Profösör ve yazar Warczewski 1968 Mart döneminde sisteme muhalif bir siyonist olduğu gerekçesiyle izlenmektedir. Kamila profösörü izlemekle görevli ajan Rozek in sevgilisidir ve sevgilisinin gizli servis ajanı olduğunu bilmemektedir. Öğrendiğinde Rozek'in zorlaması ile O da gizli servis adına çalışmak zorunda kalır...

İnsanın insana yaptığı zalimliğin belgelenmesi, tarihin kendisi kadar eskiye dayanır. Yine de tüm bu belgeler dünyayı, Holocaust’un (Yahudi soykırımı) zalimliklerine, insana hâlâ ürküntü veren o korkunç olaylar dizisine hazırlayamamıştır. Zamanın, hatıraları ne kadar güçlü olurlarsa olsunlar bir şekilde sildiğinin bilincinde olan sinemacı Alain Resnais (daha sonra Hiroshima, mon amour-Hiroşima Sevgilim ve L’Année dernière Marienbad-Geçen yıl Marienbad’da gibi filmlerle yönetmen olarak daha da büyük bir ün kazanır), Nazi zulmünü filme almaya karar verdi; hem bu zulüm gelecek kuşaklara aktarılabilsin hem de birbirimize neler yapabildiğimizi hatırlatan kalıcı bir yapıt olsun diye.

Sinema tarihinin, bütün oyuncuları amatör insanlardan oluşan ilk film olması nedeniyle ayrı bir yerde konumlanmayı hak eden yapım, İkinci Dünya Savaşı'nın İtalya'daki sosyolojik ve psikolojik yıkımını konu alıyor. Altı bölümden oluşan film, işgal kuvvetlerinin İtalya'daki ilerleyişini, bu ilerleyişe paralel olarak da halkın yaşamak zorunda bırakıldığı açlığı, yağmayı, ölümü ve korkuyu gözler önüne seriyor.Roberto Rossellini'nin İtalyan Yeni Gerçekçiliği etkisinde gerçekleştirdiği Savaş Üçlemesi'nin ikinci filmi olan Paisa (Paisan) - Hemşo, Oscar adaylığının yanı sıra toplam 10 ödül kazandı.

Bir adamın, Hitler’in yükselişine paralel giden hayat hikayesi. Avusturyalı Klaus Schneider, 1.Dünya Savaşı’nda yaralanmıştır ve Dr Emil Bettleheim’ın bakımında iyileşir. Bettleheim, Schneider’in empati ve kehanette bulunma gibi güçlere bağımlılığının olduğunu fark eder. Bu aslında intihara eğilimli hastalara destek olacak bir şeydir. Savaştan sonra bir arkadaşı ve sevgilisi ile beraber Schneider adını değiştirir ve Eric Jan Hanussen olarak Berlin’e gider. Hipnozcu ve kehanette bulunan olarak perfomans gösterileri yapmaya başlar. O her zaman gerçeği söyler ki bu, güç sahibi Naziler’in dikkatini çeker. Nazilerin yükselişini ve vahşetini ön görür. Hem acı hem de risk altındadır. Hanussen’in geleceği ne olacaktır?

Brezilya’nın dünya sinemasına armağanı Cinema Novo akımının öncü yönetmeni Glauber Rocha, ona genç yaşta büyük başarı getiren Kara Tanrı, Beyaz Şeytan (Deus e o Diabo na Terra do So, 1964) ve Terra em Transe’ın (1967) ardından, renkli olarak çektiği Antonio das Mortes’le oldukça cüretkâr bir filme imza atar. 1969 yılında yönetmene Cannes’da Luchino Visconti başkanlığındaki jüriden Altın Palmiye kazandıran film, toplumsal gerçekçilikten western’e, yerel mitolojiden dinî mesellere uzanan farklı katmanlara sahip zengin bir malzeme sunar. İlk olarak Kara Tanrı, Beyaz Şeytan’da karşımıza çıkan ana karakter Antonio, zengin bir toprak sahibi tarafından, kendi topraklarında hak iddia eden köylü isyancıları dize getirmek ve liderlerini öldürmek üzere kiralanır. Ancak Antonio, zamanla içine girdiği yerli halktan etkilenerek eski sahiplerine karşı devrimci bir mücadele başlatacaktır. Film, gösterildiği dönemde, Brezilya’nın güncel politikasına yaptığı atıflar ve yerel mitoloji referanslarıyla anlaşılmaz bulunsa da, deneysel görsel anlatımı ve etkileyici müzik tasarımıyla beğeni uyandırmıştı.

İkinci kuşak Sovyet sinemacılarından biri Mikhail Romm. Hemen tümü arşivlerden derlenmiş, aralarında Hitler’in özel film arşivi, SS subaylarının çektiği özel filmler, Sovyetler’in ve diğer kimi ülkelerin devlet arşivleri gibi kaynaklar da bulunan bir materyali kurgulayarak oluşturduğu anıtsal “Sıradan Faşizm” filmiyle, Almanya’da Nazizm’in 1930’larda başlayan yükselişini ve savaş sonuyla birlikte gelen çöküşünü anlatıyor. Bunun yanı sıra, aynı zamanda, “faşizm”in içinde oluştuğu koşulları, sıradan, küçük, önemsiz bulunan olaycıklarla, tehlikeli hoşgörülerle, gündelik boş verişlerle, yerine getirilmeyen görevler ve kaçınılan sorumluluklarla nasıl palazlandığını da gösteriyor. Bir taraftan “eğlenceye boğulmuş” ve çökmekte olan “soyluları ve zenginleriyle”, diğer taraftansa, Hitler ve Mussolini’nin şahsında cisimleşen pespaye bir hakimiyet tutkusuyla çok başarılı bir üslupla dalga geçerken, diğer taraftan bu kepazeliklerin ağır bedellerini de seyircinin önüne koyuyor.

Nazi subayları ve SS liderleri Yahudi sorununa kesin bir çözüm getirmek için 1942 Wannsee Konferansında bir araya gelirler. Uzun tartışmaların ardından, tarihi Yahudileri Avrupadan sürme planını hayata geçirmeye karar verirler. Kararları, insanlık tarihinin en korkunç ve utanç verici olaylarından birine gebedir - Faşizm; o dönemdeki ağır teorisyenleri üzerinden bu kadar yalın ve çarpıcı bir dille anlatılır. Kaçırmayın lütfen.

Nimet ve Durmuş Niğdeden İstanbula göç ederler ve Durmuşun memleketten arkadaşı Bekirin yanına sığınırlar. Bekir, Halit Beyin hanının odabaşılığını yapmaktadır. Bekir, Durmuşa handa iş bulur. Ancak hamallık yaparak hayatını kazanmak Durmuşun hırslarına uygun değildir. O, Halit Beyin sahip olduğu herşeye göz dikmiştir. Konağa, handaki dükkanlara ve metresi Nefiseye... O günlerde çıkarılan Varlık Vergisi nedeniyle Halit Bey, bakımevinde tedavi gören sevgili karısı Noraya öngörülen vergiyi ödeyebilmek için mallarını elinden çıkarmaya başlar. Kayınbiraderi Levon ise Aşkaleye sürgüne görderilir. Varlık Vergisi herkesin kaderini etkilemeye başlamıştır.

Oliver Stoneun 1986 tarihli filmi Salvador, yönetmenin en başarılı filmlerinden biri olarak kabul ediliyor. Salvadorda hayatını dünyanın dört bir yanında haber kovalayarak kazanan bir savaş muhabirinin El Salvadorda yaşadıklarını anlatılıyor. 20 yıldır nerede olay çıkarsa soluğu orada alan foto muhabiri Boyle, içkiye ve uyuşturucuya olan düşkünlüğü yüzünden işsizlikle yüzyüze kalmıştır. El Salvadorda yaşanan iç savaşı izlemenin bir çözüm olabileceğini düşünen Boyle yola çıkar...

Çin Kültür Devrimi sırasında, çalışma kampındaki bir mahkum, yıllardır görmediği kızının görüntülerini içeren bir filmi bulmak için kamptan kaçar. Yakınlardaki bir köyde, bu filmi arayan evsiz bir kızla karşılaşır. Film, onların beklenmedik arkadaşlıklarının zeminini hazırlayacaktır.

Mağrip'te 1990'larda, dağların tepesinde bir manastır... Sekiz Fransız keşiş, Müslüman köylülerle yan yana huzur içinde yaşamlarını sürdürüp giderlerken yaşadıkları ülke birden karışır: Yabancı işçiler köktendinciler tarafından katledilmiş, şiddet olayları bölgeye hâkim olmuştur. Yaklaşmakta olan tehlikeye rağmen keşişler, bedeli ne olursa olsun yerlerinden kıpırdamamaya kararlıdırlar. Ordu onlara koruma teklif eder, ama keşişler bunu da reddeder. Bir süre sonra, kaçınılmaz olan başlarına gelir ve militanlar manastırı basar. Keşişler pes etmese de, artık aralarında anlaşmazlıklar vardır: Bazıları kalmaya kararlıdır, bazıları gitmek ister.

1462 yılı ünlü Alman ressam Rembrandt’ın hayatında bir dönüm noktasıdır: zengin ve saygıdeğer bir ünlüyken, güvenilmez bir yoksula dönüşür. Hamile karısı Saskia’nın ısrarları üzerine Rembrandt Amsterdam Silahşör Milislerinin resmini yapmayı isteksiz bir şekilde kabul eder. (Bu eser daha sonra Gece Bekçileri olarak tanınacaktır.) Kısa bir süre sonra, Batı Dünyası’nın o sıralar en zengin şehrinde maddi avantaj ve kişisel güç için hile yapan askerleri oynayan Amsterdamlı tüccarlarla ilgili bir komplo hazırlandığını öğrenir. Rembrandt tesadüfen bir cinayetle karşılaşır. Oğlunun doğmasıyla kendine güveni gelen Rembrandt planlanan cinayetleri ortaya çıkarmaya karar verir ve suçlamalarını resimlerine aktarır. Böylece Altın Çağ’da Alman halkının ikiyüzlü tarafını ortaya çıkarır. Rembrandt’ın şansı sonunda döner.

Kendileri ve çocukları için daha iyi bir yaşam kurma düşüncesiyle ya da dini baskılar gibi çeşitli nedenlerle toplam 16 kişilik bir grup Kuzey Amerika' ya gitmek üzere yaşadıkları köyden ayrılır. Uzun ve meşakkatli bir Atlantik yolculuğu onları beklemektedir.

Akira Kurosawa, George Lucas ve F.Ford Coppola. Lucas-Coppola ikilisinin, bu filmi çekmek için kaynak sıkıntısı yaşayan Kurosawa’ya destek olmaları sonucunda ortaya bir “All Star” kadro çıkar. Gerçek bir hikayeden uyarlanan film, Shingen Takeda’nın ölümünün bir süre gizlenmesinden sonra, yerine ona çok benzeyen bir hırsızın geçerek Kai bölgesinin daimyoluğunu Shingen Takeda olarak üstlenmesi konu edilmektedir. 16. yüzyıl Japonya’sının parçalı bulutlu siyasi ikliminin ve köklü Japon geleneklerinin, bireyin iç dünyasına olan etkisinin muhteşem bir görsellikle sunulduğu filmdir Kagemusha. Kurosawa’nın yine rüyaları bolca kullandığı filmi, kostüm seçimleri, makyajları ve kullandığı uzun planlarla dönemin atmosferini yansıtmakta büyük başarı sağlıyor. Kagemusha, Kurosawa’nın “Ran” ve “Dreams” filmlerine görsellik ve anlatım dili için bir ön hazırlık mahiyetindedir.İyi seyirler..

1919da, Alman ordusu özel birlikleri tarafından katledilen, barışsever ve devrimci kişiliğiyle tüm zamanların insanlık anıtı Rosa Luxemburg... Seçkin bir aydın olmasının yanı sıra, meydanlarda bilimsel sosyalizmi kararlılıkla savunan Rosa Luxemburg, barışçı ve eşitlikçi bir dünya için mücadele veriyordu. Buna ulaşmak için de, kendi deyişiyle, nefret etmeyi öğrenmesi gerekecekti. Ama nefret etmek, onun yaşamı boyunca öğrenemediği belki de tek şeydi. Bu film, hem kendine, hem de çağdaşlarına karşı, ilkeli tutumuyla ikilem içinde çırpınan akıllı ve cesur bir kadının yaşam dönemeçlerine ışık tutuyor...

Gerçektede yaşamış olan Enrico Mattei isimli bir politikacının biyografik öyküsü üzerine kurulan Il Caso Mattei - Mattei Olayı filminde Mattei 1945’te, faşist yönetim zamanında kurulan AGIP isimli bir devlet petrol şirketini özelleştirmesi için görevlendirilir. Ama yeni savaştan çıkmış ve ekonomisi tamamen darmadağın olmuş İtalya için doğru olanın bu şirketi satmak yerine geliştirmek olduğuna karar verip ilk başta dikkat çekmese de zamanla tüm dünyada ses getiren bir dizi büyük işler başararak, AGIP’i sonunda İtalya dışında da çalışmaya başlayan bir şirket haline dönüştürecektir. Öyle ki Mattei artık hükümetler üstü bir statüde tüm dünyayı istediği gibi dolaşıp, çok daha büyük yatırımlar yapabilecek bir güce erişir. Elbette bu sırada o zamana tek birçok piyasayı tekelinde tutan büyük petrol şirketleriyle de şiddetli çatışmalar yaşar ve sonunda 1962 yılında esrarengiz bir şekilde bir uçak kazasında ölüp gider.Il Caso Mattei - Mattei Olayı, herhangi bir yorum yapmaksızın, bu olaydaki bağlantıları ve karmaşıklığı izleyiciye sunuyor ve olayı çözmeye çalışıyor.